AAA
NARKOMANIA.
Narkomania to zjawisko znane od setek lat. Jednak dopiero współczesna wiedza pozwala na lepsze poznanie tego problemu. Od niedawna mówi się także o uzależnieniu od narkotyków i traktuje ten problem w kategoriach choroby. Za uzależnienie przyjmuje się zespół zjawisk psychicznych lub somatycznych wynikających z działania środków odurzających na organizm. Charakteryzuje się on postępującą zmianą zachowania i koniecznością używania, stale lub okresowo, narkotyków w celu odurzenia się lub dla uniknięcia przykrych stanów psychicznych i fizycznych wywołanych ich brakiem. Wraz z rozwojem uzależnienia następuje także wzrost tolerancji oraz coraz większa koncentracja życia wokół zażywania. Osoba uzależniona poświęca coraz więcej czasu i energii na działania zmierzające do zdobycia i zażycia narkotyku. Uniemożliwia to sprawne funkcjonowanie w rolach społecznych, wypełnianie obowiązków i realizację celów życiowych. Innym objawem uzależnienia od narkotyków jest wystąpienie objawów zespołu abstynencyjnego w przypadku zmniejszenia dawki lub odstawienia środka odurzającego. Objawy te mogą być zróżnicowane gdyż są one zależne od specyfiki działania danego środka. O uzależnieniu świadczy także występowanie silnej potrzeby lub przymusu zażywania i branie środków odurzających mimo szkodliwych następstw w różnych sferach życia. W trakcie rozwoju uzależnienia narasta utrata kontroli nad zażywaniem. Osoba uzależniona ma trudności z unikaniem rozpoczęcia i zakończeniem brania oraz kontrolą ilości zażywanych narkotyków.
Na rozwój uzależnienia wpływ ma, co najmniej kilka czynników. Są to zarówno predyspozycje psychiczne i fizjologiczne osoby zażywającej jak i właściwości uzależniające samej substancji zmieniającej świadomość. Wpływ mają także czynniki środowiskowe i dostępność narkotyków. Wiek inicjacji narkotykowej obniża się z każdym rokiem, a dostępność środków odurzających narasta. Młodzież zażywająca zwykle nie ma świadomości zagrożeń i konsekwencji wynikających z brania. Nikt próbując narkotyku po raz pierwszy nie wierzy, że się uzależni. Dodatkowo zmiany zachodzące w psychice osoby uzależnionej utrudniają jej krytyczną ocenę własnego postępowania i skorzystanie z pomocy.
Uzależnienie od narkotyków jest chorobą złożoną, przebiegającą według określonych faz. Można wyróżnić cztery główne fazy prowadzące od pierwszych eksperymentów do chronicznego zażywania i całkowitej destrukcji.
Pierwsza faza, zwana fazą eksperymentów nie wiąże się jeszcze zwykle z negatywnymi skutkami brania. Zażywane dawki są niewielkie, branie jest okazjonalne i najczęściej pozostaje niezauważone przez rodzinę. W tym czasie osoba zażywająca poznaje stan odurzenia i zwykle, jeśli czerpie z niego przyjemność, przechodzi do następnej fazy.
Kolejnym etapem jest faza częstszego używania. Narkotyki zaczynają pojawiać się w codziennym życiu. Ich zażywanie nie ogranicza się już do weekendów czy imprez. Narkoman zaczyna planować ich zakup i zażywanie, poszukuje okazji, w których może brać. Motywacją do brania nie jest już tylko ciekawość, ale chęć zmiany swojego nastroju. Pojawia się branie w samotności i próby łagodzenia złego samopoczucia po narkotykach innymi środkami zmieniającymi świadomość. Rozpoczyna się podwójne życie, ukrywanie brania przed bliskimi. Narkotyki stają się coraz bardziej potrzebne do utrzymania dobrego samopoczucia.
Następnym etapem w rozwoju uzależnienia jest regularne branie. Narkotyki stają się niezbędnym dodatkiem do życia. Okresy abstynencji stają się coraz krótsze. Wzrasta tolerancja i potrzebne są coraz większe dawki i coraz mocniejsze środki dla uzyskania pożądanych efektów. Pojawiają się zachowania przestępcze i konflikty z prawem.
Ostatnim etapem w rozwoju uzależnienia jest zaawansowanie w braniu. Stan odurzenia staje się normą. Narkotyk nie przynosi już przyjemnych doznań, lecz staje się niezbędny do osiągnięcia względnie normalnego samopoczucia. Tolerancja wzrasta coraz bardziej. Następuje wyniszczenie organizmu oraz szereg dolegliwości psychicznych. Osoba uzależniona nie jest już w stanie wypełniać ról społecznych i realizować celów życiowych. Jej uwaga i wysiłki skupione są jedynie na zażywaniu i łagodzeniu konsekwencji z nim związanych. Oznacza to całkowita utratę kontroli nie tylko nad narkotykami, ale też nad całym życiem.
Uzależnienie od narkotyków jest postępującą i wyniszczająca chorobą. Na każdym etapie jej rozwoju niezbędne jest skorzystanie z profesjonalnej pomocy. Pozwoli to rozpoznać szkody wywołane braniem i zastosować odpowiednie metody terapeutyczne. Leczenie uzależnienia jest długotrwałe i najlepsze rezultaty daje połączenie terapii grupowej, indywidualnej i uczestnictwa w grupach wsparcia. Ponad to osoba uzależniona powinna zdobyć szereg umiejętności społecznych i życiowych niezbędnych do poprawy jakości życia i utrzymania abstynencji.
Powstanie wielu nowych narkotyków wymusza na specjalistach zajmujących się narkomanią ciągłe podążanie za tymi zmianami. Nie jest to jednak zjawisko jednorodne choćby ze względu na ogromną różnorodność dostępnych środków i szerokie spektrum ich działania zarówno na organizm jak i psychikę.
Olga Dylewska
Copyright © 2018 Monar Lipianka